1398/2/21 4406

سوزنک یا علف ساعتی روش‌های جالبی برای انتشار بذر خود دارد. این گیاه طی مکانیسمی انفجاری بذر خود را به اطرافش پرتاب می‌کند. اما این تنها قابلیت این گیاه نیست. سوزنک بذر خود را مانند یک مته در خاک پیچانده و می‌کارد.

سوزنک گیاه عجیبی که بذر خود را در زمین می‌کارد


بذرهای گیاهErodium cicutarium  که در انگلیسی به the stork’s bill (منقار لک‌لک) یا Filaree موسوم بوده و در ایران با عناوینی چون سوزنک، علف ساعتی، چماقو، پنجه کلاغی و یا اسفناجک شناخته می‌شود، ماهیتی واقعا پویا دارند. ابتدائا آنکه بذرهای ارودیوم نه به کمک باد، آب و یا حیوانات (راه‌های مرسوم انتشار دانه‌های گیاهان) که توسط خود گیاه مادر و از طریق مکانیسمی انفجاری که «پراکندگی بالستیک» خوانده می‌شود منتشر می‌شوند. این گونه‌ی گیاهی می‌تواند بذر های خود را تا مسافت‌هایی بیش از یک متر پرتاب کند. (هرچند به علت تماس با گیاهان همسایه برد این پرتاب معمولا نصف این مقدار است).

 

 

اما مورد جالب‌تر آنکه: بذرهای ارودیوم طبق مکانیسمی که «حرکات هیگروسکوپیک» (یا رطوبت‌گیر) خوانده می‌شود خود را در خاک دفن می‌کنند. در واقع این بذرها می‌توانند مانند یک مته چرخیده و در زمین فرو روند. طی تحقیقی که با هدایت «دنیس اوانجلیستا»، زیست‌شناس دانشگاه برکلی کالیفرنیا در سال ۲۰۱۰ صورت گرفته، محققانی که بر روی نحوه‌ی انتشار بذر و سیستم خوددفنی ارودیوم یا سوزنک مطالعه می‌کردند، دریافتند که هر دو مکانیسم به کمک چرخش حلزونی ریشک‌های متصل به دانه، که رشته‌ای مارپیچ از بافت مرده گل این گیاه است صورت می‌گیرد. این رشته‌های نیزه‌مانند در واکنش به افزایش و یا کاهش رطوبت محیط، به ترتیب در جهت حرکت عقربه‌های ساعت و یا خلاف این جهت شروع به چرخیدن می‌کنند. پس زمانی که بذر در تماس با خاک و یا میان سنگ‌ها و یا شاخ و برگ باشد می‌تواند از آنها به عنوان تکیه‌گاهی برای فشردن خود درون خاک استفاده کند.

 

 

ارودیوم سیکوتاریوم، سوزنک یا علف ساعتی، گیاهی یک ساله از خانواده‌ی شمعدانی‌ها (Geraniaceae) می‌باشد. در برخی منابع از آن به عنوان «شمعدانی عطری» نیز یاد شده است. این گیاه بسیار وفق‌پذیر بوده و می‌تواند انواع خاک‌ها و شرایط آب‌وهوایی مختلف را تحمل نماید. ارودیوم یا سوزنک به صورت خوابیده در سطح زمین رشد می‌کند و بدین ترتیب مانع جوانه‌زنی و رشد گیاهان رقیب دیگر خود می‌شود و بدین علت در صورت رشد در زمین‌های زراعی ممکن است به عنوان علف هرز مطرح باشد.

 

 

بذر این گیاه قادر است تا مدت زیادی در خاک قوه‌ی نامیه‌ی خود را حفظ کند. برگ های سوزنک، پرمانند، سرخسی شکل و کرک‌دار هستند و بعضا عطر تندی نیز دارند. هر گیاه -بسته به منطقه- از فروردین تا خرداد، ۲ تا ۱۲ گل پنج‌پر تولید می‌کند که بنفش و یا صورتی رنگ هستند. دانه ها دراز،  پنج گوش و دارای شکلی منقار مانند هستند. ریشه‌ی سوزنک یا علف ساعتی کم‌عمق بوده و از یک ریشه‌ی اصلی ضخیم به همراه ریشه‌های افشان جانبی تشکیل شده است. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران پراکنده و قابل مشاهده می‌باشد.

 

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک 
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک  و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

راهکار جهاد کشاورزی برای جلوگیری از سرمازدگی باغات گردو

دستیابی به نتایج خوب در زمینه پرورش گیاهان دارویی در استان مازندران

افزایش ۷ برابری مصرف کودهای فسفاته و پتاسه در کشور

پیش‌بینی برداشت ۷۰۰ تن گل‌محمدی در همدان

تولید سیستم آبیاری هوشمند برای حل مشکلات حوزه کشاورزی

نشاء مکانیزه برنج در ۴۵ درصد از شالیزارهای گیلان

توسعه سیستم های کشاورزی با تاکید بر نظام دانش و اطلاعات کشاورزی

"مزرعه زعفران شاهرود" مزرعه نوآور کشوری شد

آغاز برداشت زردآلو در سیستان و بلوچستان

راه‌اندازی بزرگترین نهالستان کشور در کشت و صنعت مغان

سیب پاک بدون باقیمانده سم و کود در مقیاس انبوه تولید شد

احداث ۵ شهرک گلخانه‌ای در گیلان

توسعه حوزه بذر و نهال با ایده‌های نوآورانه

توزیع نهال رایگان جهت اجرای پروژه‌های احیایی در جنوب کرمان

کشت مکانیزه ۱۰۰ درصد مزارع ذرت علوفه‌ای در تایباد

افتتاح و بهره برداری ۲ واحد فرآوری سیب زمینی در همدان

60 درصد کشت برنج مازندران به شکل مکانیزه است

آغاز برداشت مزارع گندم و کلزا در جیرفت

افزایش تولید و فروش بهار نارنج در گیلان

پیش بینی حدود ۲۰۰۰ تن تولید کلزا در خراسان شمالی

صرفه‌جویی ۱۰ میلیون مترمکعبی آب در کشاورزی یزد

گسترش کشت‌های گلخانه‌ای در نهاوند برای مقابله با خشک‌سالی

توسعه کشت گیاهان دارویی در خراسان شمالی با توزیع نهاده های ارزان قیمت

برآورد کشت ۲۶ هزار هکتار ذرت‌دانه‌ای در کرمانشاه

راه‌های رسیدن به کشاورزی تجاری چیست؟

اگرونیک در شبکه های اجتماعی