1398/2/21 2153

سوزنک یا علف ساعتی روش‌های جالبی برای انتشار بذر خود دارد. این گیاه طی مکانیسمی انفجاری بذر خود را به اطرافش پرتاب می‌کند. اما این تنها قابلیت این گیاه نیست. سوزنک بذر خود را مانند یک مته در خاک پیچانده و می‌کارد.

سوزنک گیاه عجیبی که بذر خود را در زمین می‌کارد


بذرهای گیاهErodium cicutarium  که در انگلیسی به the stork’s bill (منقار لک‌لک) یا Filaree موسوم بوده و در ایران با عناوینی چون سوزنک، علف ساعتی، چماقو، پنجه کلاغی و یا اسفناجک شناخته می‌شود، ماهیتی واقعا پویا دارند. ابتدائا آنکه بذرهای ارودیوم نه به کمک باد، آب و یا حیوانات (راه‌های مرسوم انتشار دانه‌های گیاهان) که توسط خود گیاه مادر و از طریق مکانیسمی انفجاری که «پراکندگی بالستیک» خوانده می‌شود منتشر می‌شوند. این گونه‌ی گیاهی می‌تواند بذر های خود را تا مسافت‌هایی بیش از یک متر پرتاب کند. (هرچند به علت تماس با گیاهان همسایه برد این پرتاب معمولا نصف این مقدار است).

 

 

اما مورد جالب‌تر آنکه: بذرهای ارودیوم طبق مکانیسمی که «حرکات هیگروسکوپیک» (یا رطوبت‌گیر) خوانده می‌شود خود را در خاک دفن می‌کنند. در واقع این بذرها می‌توانند مانند یک مته چرخیده و در زمین فرو روند. طی تحقیقی که با هدایت «دنیس اوانجلیستا»، زیست‌شناس دانشگاه برکلی کالیفرنیا در سال ۲۰۱۰ صورت گرفته، محققانی که بر روی نحوه‌ی انتشار بذر و سیستم خوددفنی ارودیوم یا سوزنک مطالعه می‌کردند، دریافتند که هر دو مکانیسم به کمک چرخش حلزونی ریشک‌های متصل به دانه، که رشته‌ای مارپیچ از بافت مرده گل این گیاه است صورت می‌گیرد. این رشته‌های نیزه‌مانند در واکنش به افزایش و یا کاهش رطوبت محیط، به ترتیب در جهت حرکت عقربه‌های ساعت و یا خلاف این جهت شروع به چرخیدن می‌کنند. پس زمانی که بذر در تماس با خاک و یا میان سنگ‌ها و یا شاخ و برگ باشد می‌تواند از آنها به عنوان تکیه‌گاهی برای فشردن خود درون خاک استفاده کند.

 

 

ارودیوم سیکوتاریوم، سوزنک یا علف ساعتی، گیاهی یک ساله از خانواده‌ی شمعدانی‌ها (Geraniaceae) می‌باشد. در برخی منابع از آن به عنوان «شمعدانی عطری» نیز یاد شده است. این گیاه بسیار وفق‌پذیر بوده و می‌تواند انواع خاک‌ها و شرایط آب‌وهوایی مختلف را تحمل نماید. ارودیوم یا سوزنک به صورت خوابیده در سطح زمین رشد می‌کند و بدین ترتیب مانع جوانه‌زنی و رشد گیاهان رقیب دیگر خود می‌شود و بدین علت در صورت رشد در زمین‌های زراعی ممکن است به عنوان علف هرز مطرح باشد.

 

 

بذر این گیاه قادر است تا مدت زیادی در خاک قوه‌ی نامیه‌ی خود را حفظ کند. برگ های سوزنک، پرمانند، سرخسی شکل و کرک‌دار هستند و بعضا عطر تندی نیز دارند. هر گیاه -بسته به منطقه- از فروردین تا خرداد، ۲ تا ۱۲ گل پنج‌پر تولید می‌کند که بنفش و یا صورتی رنگ هستند. دانه ها دراز،  پنج گوش و دارای شکلی منقار مانند هستند. ریشه‌ی سوزنک یا علف ساعتی کم‌عمق بوده و از یک ریشه‌ی اصلی ضخیم به همراه ریشه‌های افشان جانبی تشکیل شده است. این گیاه در بسیاری از مناطق ایران پراکنده و قابل مشاهده می‌باشد.

 

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک 
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک  و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

احداث گلخانه، راهکار سریع حل چالش آب و اشتغال

صدور پروانه استاندارد برای ۶ محصول ارگانیک در فارس

گیاه کبر (علف مار)

شایع‌ترین علت خشکیدگی تابستانه‌ درختان گیلاس

مشقت خرماپزان

امکان صادرات محصولات کشاورزی به روسیه

گذر خشک کردن گیاهان دارویی گیلان از روش سنتی

راه‌اندازی کلکسیون هسته انار ایران و شناسایی ژنوتیپ‌های برتر

تقویت سیستم ایمنی بدن با گیاهان دارویی

توسعه سامانه‌های نوین آبیاری ارتقاء بهره‌وری را به‌دنبال دارد

خرفه؛ غذای برتر آینده

افزایش ۱۰ برابری درآمد کشاورزان با احداث باغات در اراضی شیب‌دار

قارچ تیلاویوپسیس،‌ عامل مهم بیماری‌ نخلستان‌ها

بهره‌برداری از پیشرفته‌ترین شهرک گلخانه‌ای کشور در یزد

ضرورت بازاریابی در حوزه گیاهان دارویی

معرفی رقم جدید گیاه روغنی کاملینا

آغاز برداشت خرمای زودرس‌ در شهرستان نیکشهر

مصرف بی رویه سم در کشور به حداقل رسیده است

تولید محصولات کشاورزی ارگانیک در خراسان جنوبی

کنترل علف‌های هرز در کشاورزی ارگانیک

کتاب «مدیریت علف‌های هرز در کشاورزی پایدار» منتشر شد

یکسال در میان کلزا و گندم بکارید

حذف آفات باغات با فرومون‌های جنسی حشرات

ردیابی ویروس‌ها و سالم‌سازی پایه و ارقام زردآلو

لایروبی انهار نخلستان‌های شادگان

اگرونیک در شبکه های اجتماعی