1397/6/21 624

براساس گروهبندی ویتاکر در سال ۱۹۶۹ میلادی موجودات زنده به پنج قلمرو تقسیم می‌شوند که عبارتند از: قلمرو تک‌زیان، قلمرو قارچ‌ها، قلمرو جانوران و قلمرو گیاهان. قلمرو گیاهان خود به بی‌آوندان و آوندداران گروه‌بندی می‌شوند.

گروه بندی علمی گیاهان و اهمیت «رقم» در باغبانی


بخش‌های مختلف گروه‌بندی های قدیمی، پیوسته، با کاست و فزود تعداد گیاه تغییر می‌کرد، تا این که در نیمه‌های قرن هجدهم کارل لینه گیاهان را، از نظر شباهت‌ها و اختلاف‌های  ظاهی و ساختاری، تقسیم‌بندی کرد و انقلابی در گروهبندی گیاهان پدید آورد. در نیمه های قرن نوزدهم چارلز داروین نظریه‌ی تکامل را مطرح کرد که این نظریه روش نام‌گذاری را تکمیل کرد.

 

از آن به بعد، با پیشرفت دانش گروه‌بندی موجودات زنده، تغییرهای زیادی در این گروهبندی ها به‌وجود آمد. یکی از آخرین گروهبندی ها توسط ویتاکر در سال ۱۹۶۹ میلادی پیشنهاد شد. بر اساس این گروه بندی موجودات زنده به پنج قلمرو تقسیم می‌شوند که عبارتند از: قلمرو تک‌زیان، قلمرو قارچ‌ها، قلمرو جانوران و قلمرو گیاهان. قلمرو گیاهان خود به بی‌آوندان و آوندداران گروه‌بندی می‌شوند.

 

آوندداران به نوبه‌ی خود به ۹ قسمت تقسیم می‌شوند که در میان آنها ناژویان (Coniferophyta) و گلداران (Anthophyta) از اهمیت ویژه در باغبانی برخوردارند. ناژویان که بازدانگان می‌باشند شامل حدود هفتصد نوع گیاه می‌باشند که بیشتر درختانی همیشه سبز بوده و در نواحی معتدل دنیا پراکنده می‌باشند. از ویژگی‌های بازدانگان این است که بذر آنها بدون پوشش روی میوه مخروطی (ناژو) ایجاد می‌شوند و بیشتر سوزنی برگ هستند. بازدانگان بیشتر زینتی بوده و منبع اصلی تولید چوب، رزین‌های گیاهی و تربانتین می‌باشند.

 

 

زیرقسمت نهان‌دانگان شامل ۲۵۰۰۰۰ نوع گیاه است که در سراسر دنیا پراکنده‌اند، و از لحاظ اقتصادی، از جمله مهمترین گیاهان به‌شمار رفته، منبع اصلی غذا، آشامیدنی‌ها، لباس، پناهگاه، کاغذ، لاستیک، روغن و ادویه می‌باشند. از ویژگی‌های آنها این است که بذرشان در داخل میوه پنهان بوده و بیشتر پهن برگ هستند. نهاندانگان، دارای دو رده‌ی «تک لپه‌ای ها» و «دو لپه‌ای ها» می باشند.

 

ویژگی های دو لپه‌ای ها به شرح زیر است:

۱. رویان (جنین) آنها دارای دو لپه است.

۲. رگبرگ ها از رگبرگ اصلی یا پایین  آن منشعب شده‌اند.

۳. اجزاء گل آنها چهار یا پنج یا مضربی ازین اعداد می‌باشد.

۴. سیستم ریشه گیاهان به‌طور معمول راست می‌باشد.

۵. لایه‌ی زاینده در گونه های چوبی هرساله یا در هر فصل رشدشان حلقه‌ای استوانه‌ای از چوب اضافه می‌نماید.

۶. ساقه دارای دسته‌های آوندی در یک تک استوانه می‌باشد.

 

ویژگی‌های تک لپه ای ها به شرح زیر است:

۱. رویان آنها دارای یک لپه است.

۲. رگبرگ‌های اصلی آنها به صورت موازی با یکدیگرند.

۳. اجزاء گل آنها سه یا مضربی از سه می‌باشد.

۴. سیستم ریشه آنها افشان می‌باشد.

۵. ساقه و ریشه آنها بدون لایه‌ی زاینده می‌باشد و هر ساله قطرشان با تشکیل حلقه سالانه افزوده نمی‌شود.

۶. ساقه آنها دارای دسته‌های آوندی می‌باشد که گستره‌ای نامنظم دارند.

 

 

دولپه‌ای ها شامل حدود ۲۰۰۰۰۰ نوع گیاه هستند که همگی پهن برگ می‌باشند. تک لپه‌ای ها دارای حدود ۵۰۰۰۰ نوع گیاه و در برگیرنده‌ی راسته‌های مهمی مثل نخل ها، سوسنی ها و غلات می‌باشند. نخل ها و غلات در مجموع مهم‌ترین منبع غذایی و مسکنی برای مردم دنیا به شمار می‌روند. هر راسته به چندین تیره تقسیم بندی می‌شود. برای مثال از تیره های رده تک لپه‌ای: گندم‌سانان و گن‌سانان و از تیره‌های رده دو لپه‌ای ها: لوبیا سانان، کدو سانان، چترسانان و وردسانان را می‌توان نام برد. هر تیره به تقسیم‌بندی کوچک‌تری به نام جنس و هر جنس به تقسیم بندی کوچکتری به نام گونه گروه بندی می‌شود.

 

گونه کوچکترین تقسیم‌بندی علمی گیاهی به شمار می‌رود ولی از نظر باغبانی تقسیم بندی کوچکتری به نام رقم یا کالتیوار (Cultivated Variety) (برگرفته شده در انگلیسی از واژه واریته اهلی) وجود دارد. امروزه واژه رقم به جای واژه‌ی قدیمی واریته به کار گرفته می‌شود. بر اساس قانون بین‌المللی نام گذاری گیاهان اهلی، رقم، چنین تعریف می‌شود: مجموعه‌ای از گیاهان اهلی (زیر کشت) که به روشنی با ویژگی های مشخصی (مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی، سیتولوژیکی، شیمیایی و غیره) شناخته می‌شوند و هنگامی که با روش‌های جنسی یا رویشی افزوده می‌شوند این ویژگی ها را نگه می‌دارند.

 

واریته از نظر گیاه‌شناسی اهمیت دارد و به معنی جمعیتی درون یک گونه است که یک ویژگی منحصر به فرد طبیعی را دارا می‌باشند. با توجه به آنچه گفته شد، در باغبانی، رقم اهمیت دارد (نه واریته). بنابراین، در گفته‌ها و نوشته‌ها باید رقم به کار برده شود. برای مثال رقم سیب «گلاب» در گروه‌بندی علمی به صورت زیر نوشته می‌شود: قلمرو: گیاهان. قسمت: گلداران. زیر قسمت: نهان‌دانگان. رده: دولپه‌ای‌ها. راسته: وردها. تیره: وردسانان. جنس: مالوس. گونه: دمستیکا. رقم: گلاب

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک 
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک  و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

شتاب گرفتن اجرای طرح‌های آبخیزداری استان بوشهر

‌جنگل های انبوه غرب ایران هم در حال بیابان شدن هستند

مهم‌ترین مشکل صنعت گلخانه ای خراسان چیست؟

۱۰ روش برای جلوگیری از سرقت گل و گیاه از باغ

حدنگاری ۷۰ درصد از اراضی کشاورزی چهارمحال و بختیاری

سمفونی آرتمیا و فلامینگو در دریاچه ارومیه

سود توت فرنگی کردستان در جیب دلال‌ها

اثرات زیانبار کودهای شیمیایی کشاورزی بر فرسایش آثار باستانی سنگی

شیوع بیماری لکه سیاه در برخی باغات مهاباد

هنوز در ترمیم خسارت سیل ابتدای کار هستیم

تاثیر کاهش ۱.۲متری تراز آب دریای خزر بر تالاب‌های شمال

ریخت‌شناسی ساختمان گل، اجزا و انواع گل

باید به سمت کشاورزی دانش بنیان حرکت کنیم

افزایش برداشت زیره سبز در گناباد

ده‌هزار کانتینر سبزی از استان البرز صادر می‌شود

آیا پیشرفت فناوری، بشر را هوشمندتر می‌کند؟

آتش سوزی کاه و کلش مزارع ایذه ادامه دارد

گل داودی گیاهی زیبا برای روزهای پاییزی

برداشت انگور یاقوتی در زابل آغاز شد

آموزش کشت هیدروپونیک توسط اتاق بازرگانی یاسوج

مگس سفید یا سفید بالک و روش های مبارزه با آن

بیست و ششمین نمايشگاه بين المللی صنايع کشاورزی، مواد غذائی، ماشين آلات و صنايع وابسته

درباره یکی از رویشگاه‌های غنی گیاهان دارویی

احتکار برنج و عرضه‌ی برنج خارجی در کیسه‌ی ایرانی بلای جان بازار برنج

آیا حشرات تا پایان این قرن منقرض می‌شوند

اگرونیک در شبکه های اجتماعی