1397/6/21 93

براساس گروهبندی ویتاکر در سال ۱۹۶۹ میلادی موجودات زنده به پنج قلمرو تقسیم می‌شوند که عبارتند از: قلمرو تک‌زیان، قلمرو قارچ‌ها، قلمرو جانوران و قلمرو گیاهان. قلمرو گیاهان خود به بی‌آوندان و آوندداران گروه‌بندی می‌شوند.

گروه بندی علمی گیاهان و اهمیت «رقم» در باغبانی


بخش‌های مختلف گروه‌بندی های قدیمی، پیوسته، با کاست و فزود تعداد گیاه تغییر می‌کرد، تا این که در نیمه‌های قرن هجدهم کارل لینه گیاهان را، از نظر شباهت‌ها و اختلاف‌های  ظاهی و ساختاری، تقسیم‌بندی کرد و انقلابی در گروهبندی گیاهان پدید آورد. در نیمه های قرن نوزدهم چارلز داروین نظریه‌ی تکامل را مطرح کرد که این نظریه روش نام‌گذاری را تکمیل کرد.

 

از آن به بعد، با پیشرفت دانش گروه‌بندی موجودات زنده، تغییرهای زیادی در این گروهبندی ها به‌وجود آمد. یکی از آخرین گروهبندی ها توسط ویتاکر در سال ۱۹۶۹ میلادی پیشنهاد شد. بر اساس این گروه بندی موجودات زنده به پنج قلمرو تقسیم می‌شوند که عبارتند از: قلمرو تک‌زیان، قلمرو قارچ‌ها، قلمرو جانوران و قلمرو گیاهان. قلمرو گیاهان خود به بی‌آوندان و آوندداران گروه‌بندی می‌شوند.

 

آوندداران به نوبه‌ی خود به ۹ قسمت تقسیم می‌شوند که در میان آنها ناژویان (Coniferophyta) و گلداران (Anthophyta) از اهمیت ویژه در باغبانی برخوردارند. ناژویان که بازدانگان می‌باشند شامل حدود هفتصد نوع گیاه می‌باشند که بیشتر درختانی همیشه سبز بوده و در نواحی معتدل دنیا پراکنده می‌باشند. از ویژگی‌های بازدانگان این است که بذر آنها بدون پوشش روی میوه مخروطی (ناژو) ایجاد می‌شوند و بیشتر سوزنی برگ هستند. بازدانگان بیشتر زینتی بوده و منبع اصلی تولید چوب، رزین‌های گیاهی و تربانتین می‌باشند.

 

 

زیرقسمت نهان‌دانگان شامل ۲۵۰۰۰۰ نوع گیاه است که در سراسر دنیا پراکنده‌اند، و از لحاظ اقتصادی، از جمله مهمترین گیاهان به‌شمار رفته، منبع اصلی غذا، آشامیدنی‌ها، لباس، پناهگاه، کاغذ، لاستیک، روغن و ادویه می‌باشند. از ویژگی‌های آنها این است که بذرشان در داخل میوه پنهان بوده و بیشتر پهن برگ هستند. نهاندانگان، دارای دو رده‌ی «تک لپه‌ای ها» و «دو لپه‌ای ها» می باشند.

 

ویژگی های دو لپه‌ای ها به شرح زیر است:

۱. رویان (جنین) آنها دارای دو لپه است.

۲. رگبرگ ها از رگبرگ اصلی یا پایین  آن منشعب شده‌اند.

۳. اجزاء گل آنها چهار یا پنج یا مضربی ازین اعداد می‌باشد.

۴. سیستم ریشه گیاهان به‌طور معمول راست می‌باشد.

۵. لایه‌ی زاینده در گونه های چوبی هرساله یا در هر فصل رشدشان حلقه‌ای استوانه‌ای از چوب اضافه می‌نماید.

۶. ساقه دارای دسته‌های آوندی در یک تک استوانه می‌باشد.

 

ویژگی‌های تک لپه ای ها به شرح زیر است:

۱. رویان آنها دارای یک لپه است.

۲. رگبرگ‌های اصلی آنها به صورت موازی با یکدیگرند.

۳. اجزاء گل آنها سه یا مضربی از سه می‌باشد.

۴. سیستم ریشه آنها افشان می‌باشد.

۵. ساقه و ریشه آنها بدون لایه‌ی زاینده می‌باشد و هر ساله قطرشان با تشکیل حلقه سالانه افزوده نمی‌شود.

۶. ساقه آنها دارای دسته‌های آوندی می‌باشد که گستره‌ای نامنظم دارند.

 

 

دولپه‌ای ها شامل حدود ۲۰۰۰۰۰ نوع گیاه هستند که همگی پهن برگ می‌باشند. تک لپه‌ای ها دارای حدود ۵۰۰۰۰ نوع گیاه و در برگیرنده‌ی راسته‌های مهمی مثل نخل ها، سوسنی ها و غلات می‌باشند. نخل ها و غلات در مجموع مهم‌ترین منبع غذایی و مسکنی برای مردم دنیا به شمار می‌روند. هر راسته به چندین تیره تقسیم بندی می‌شود. برای مثال از تیره های رده تک لپه‌ای: گندم‌سانان و گن‌سانان و از تیره‌های رده دو لپه‌ای ها: لوبیا سانان، کدو سانان، چترسانان و وردسانان را می‌توان نام برد. هر تیره به تقسیم‌بندی کوچک‌تری به نام جنس و هر جنس به تقسیم بندی کوچکتری به نام گونه گروه بندی می‌شود.

 

گونه کوچکترین تقسیم‌بندی علمی گیاهی به شمار می‌رود ولی از نظر باغبانی تقسیم بندی کوچکتری به نام رقم یا کالتیوار (Cultivated Variety) (برگرفته شده در انگلیسی از واژه واریته اهلی) وجود دارد. امروزه واژه رقم به جای واژه‌ی قدیمی واریته به کار گرفته می‌شود. بر اساس قانون بین‌المللی نام گذاری گیاهان اهلی، رقم، چنین تعریف می‌شود: مجموعه‌ای از گیاهان اهلی (زیر کشت) که به روشنی با ویژگی های مشخصی (مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی، سیتولوژیکی، شیمیایی و غیره) شناخته می‌شوند و هنگامی که با روش‌های جنسی یا رویشی افزوده می‌شوند این ویژگی ها را نگه می‌دارند.

 

واریته از نظر گیاه‌شناسی اهمیت دارد و به معنی جمعیتی درون یک گونه است که یک ویژگی منحصر به فرد طبیعی را دارا می‌باشند. با توجه به آنچه گفته شد، در باغبانی، رقم اهمیت دارد (نه واریته). بنابراین، در گفته‌ها و نوشته‌ها باید رقم به کار برده شود. برای مثال رقم سیب «گلاب» در گروه‌بندی علمی به صورت زیر نوشته می‌شود: قلمرو: گیاهان. قسمت: گلداران. زیر قسمت: نهان‌دانگان. رده: دولپه‌ای‌ها. راسته: وردها. تیره: وردسانان. جنس: مالوس. گونه: دمستیکا. رقم: گلاب

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک 
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک  و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

اجرای طرح بالکن سبز در تهران

آیا تمام گیاهان نیاز به نور خورشید دارند؟

تولید سالانه 400 میلیون واحد گل و گیاه در مازندران

اندازه گیری میزان شیرینی یک میوه با هوش مصنوعی

امحای 17 تن کیوی صادراتی ایران در جمهوری آذربایجان

معرفی گیاه مرتعی سورمه صحرایی

انتخاب چهار استان برای تولید محصولات ارگانیک

ورود بیش از 15 هزار تن کود به گلستان

نحوه و مقدار کود دهی به درختان میوه

بدترین تجاوز به جنگل های هیرکانی رامسر در 10 سال اخیر!

گیاهانی که گوشت دوست دارند

تولید ۳.۵ میلیون گل شاخه بریده در چهارمحال و بختیاری

فراخوان شرکت در نمایشگاه گل و گیاه و فرآورده‌های کشاورزی

در زمین های آلوده به گل جالیز، کلزا نکارید!

ثبت شهری، زندگی روستایی؛ گلایه‌های اهالی نیکروز

گرده افشانی در درختان میوه

گوجه آذربایجان غربی خوراک کدام کشورها می‌شود؟

تولید ۲۷۰ تن تخمه آفتابگردان در ابرکوه

آمادگی ترکیه برای همکاری با ایران در زمینه گیاهان دارویی

پایه های مرسوم برای پیوند و تکثیر درختان گیلاس و آلبالو

ارتقاء تولیدات کشاورزی با بهره‌گیری از اینترنت اشیاء

ساخت دستگاهی که با پرتاب هوای سرد مانع از یخ‌زدگی محصولات کشاورزی می‌شود

اهمیت حفاظت از خاک از حفظ آب کمتر نیست

پیش‌بینی کشت محصول سورگوم تا سطح 140 هزار هکتار

عید چیوفن یادآور اهمیت کشاورزی در چین

اگرونیک در شبکه های اجتماعی