1398/11/19 96

علف خرس چیست؟ آیا واقعا گیاهی به نام علف خرس وجود دارد؟ در این مطلب تلاش شده این مسئله بررسی شود.

آیا علف خرس همان گیاه انگور خرس است؟

ما همگی نام «علف خرس» را به‌ واسطه‌‌ی این ضرب‌المثل مشهور «پول علف خرس نیست..» شنیده‌ایم و به‌این دلیل هم حدس می‌زنیم که احتمالا می‌بایست گیاهی خودرو، قابل دسترس در همه‌جا و تبعا با میوه‌هایی مورد علاقه‌ی خرس‌ها باشد. اما واقعا آیا چنین گیاهی در واقعیت هم وجود دارد؟ آنچه به نظر می‌رسد اینست که علی‌رغم اینکه بعضا مردم محلی برخی مناطق ایران از این عنوان برای اشاره به تعداد متنوعی از گیاهان استفاده می‌کنند اما دستکم بنده نتوانستم گونه‌ی معینی را بیابم که به طور عام در ایران علف خرس خطاب شود. اگر جستجویی در اینترنت بکنید احتمالا با ادعاهای مختلفی در مورد اینکه علف خرس چیست و چرا چنین نامی به خود گرفته مواجه خواهید شد. از جمله بسیاری از سایت‌ها مدعی هستند که علف خرس همان درختچه‌ی زالزالک است که در مراتع و جنگل‌های ایران به وفور یافت می‌شود. اما در منابع در دسترس نشانه‌ای از اینکه در منطقه‌ای از ایران این درختچه علف خرس خطاب شود وجود نداشت. ضمن آنکه بعید است مردم یک درخت را با عنوان علف خطاب نمایند.
 

انگور خرس


ممکن است دلیل این ادعا شباهت میوه‌های زالزالک به میوه‌های گیاهی باشد که در انگلیسی Bear‌Berry یا انگور خرس خطاب می‌شود؛ هر چند این دوگونه‌ی گیاهی خویشاوند نزدیک هم محسوب نمی‌شوند و در حالی که گیاه‌شناسان زالزالک را در تیره‌ی گل‌سرخیان یا Rosaceae طبقه‌بندی می‌کنند، انگور خرس در خانواده‌ی خلنگیان جای گرفته است.  انگور خرس با نام علمی Arctostaphylos uva-ursi گیاهی است با ساقه‌های چوبی و خزنده که نهایتا تا ۳۰ سانتیمتر ارتفاع می‌‌گیرد، برگ‌های کوچک بیضی‌شکل و چرمی‌ و گل‌های سفیدرنگی دارد و میوه‌هایی قرمز و با پنج هسته می‌دهد. برخی آنرا انگور گرگ نیز خطاب می‌کنند و گاه با قره‌قات و یا آقطی سیاه یکی می‌انگارند. به هر حال انگور خرس با قره‌قات، و همین‌طور گیاهان دیگری چون بلوبری، زغال‌اخته، توت‌فرنگی درختی و همین‌طور آزالیا و اریکا کارنیا در یک خانواده قرار گرفته‌اند و از این نظر  دور از انتظار نیست که بعضا گیاهان مشابهی فرض می‌شده باشند. این گیاه دارای مصارف دارویی است و به علت دارا بودن موادی چون گلوکوزید، تانن و آربوتین جهت درمان بیماری‌های مجاری ادراری، ناراحتی‌های کلیوی و همین‌طور اسهال مورد توجه طب سنتی و داروسازان می‌باشد. بومیان آمریکا در گذشته ظاهرا از برگ‌های گونه‌ای از این گیاه به نام kinnikinnick در کنار توتون و یا به طور خالص به عنوان دخان مصرف می‌کرده‌اند.
 

انگور خرس


همانطور که گفته شد انگور خرس درختچه‌ای کوچک با شاخه‌هایی نهایتا ۳۰ سانتی‌متری و همیشه‌سبز است که در مناطق جنگلی تنک و مرتفع می‌روید و میوه‌هایش که در پاییز می‌رسند مورد علاقه‌ی حیوانات و از جمله خرس می‌باشد. با اینکه نمی‌توان یقینا مدعی شد که مراد این ضرب‌المثل گیاه فوق‌الذکر است اما خصوصیات آن به توصیفاتی که از علف خرس موجود است با میوه‌هایی که بدون زحمت در دسترس حیوانات قرار دارند مطابقت دارد. همین‌طور شاید برایتان جالب باشد که بدانید در آمریکا  گیاهی از خانواده‌ی سوسنیان با نام علمی Xerophyllum tenax را نیز علف خرس و یا Beargrass خطاب می‌کنند. این نام را آمریکایی‌هایی تازه وارد به سرزمین‌های دست‌نخورده‌ی غرب این‌ کشور و زمانی که با این گیاه با گل‌های زیبایی که دارد مواجه شدند برای آن انتخاب کردند و  ظاهرا دلیل این نام‌گذاری هم بر می‌گردد به شباهت گل های سنبله‌ای و چشم‌گیر این گونه‌ی زیبا به گل‌های گیاه یوکا، که آن نیز در گذشته به علف خرس مشهور بوده است.
 

علف خرس یا Beargrass

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک 
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک  و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

  1. نوبر شنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۸ --- ۱۹:۴۹:۲۰

    خیلی جالب بود!

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

صنعت ماشین های کشاورزی نیازمند سهمیه فولاد

بی‌توجهی به کشاورزی قراردادی مانع حضور جدی در بازارهای هدف

گیاه نخل مرداب یا پنجه کلاغی

کشاورزی سنتی دیگر مقرون به صرفه نیست

ارائه یک راهبرد جدید برای مقابله با عفونت‌های گیاهی

اجرای ۲۳۸ هزار هکتار سامانه های نوین آبیاری در سال جاری

آتش زدن کاه و کلش برای مبارزه با آفات باوری غلط است

انسان، عامل اصلی گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی

ضرورت اصلاح الگوی کشت برای حفظ منافع کشاورزان

کشت ۲۳۰۰ هکتار دانه روغنی در کهگیلویه و بویراحمد

پیشنهاد کشت یولاف ارگانیک به‌جای تولید لبنیات ارگانیک

"اوسک" و نقش‌آفرینی ایران در بازار جهانی زعفران

همکاری ایران و اسپانیا در تامین و تولید بذر سبزی و صیفی

جذب ۶۰۶ میلیارد ریال اعتبار مکانیزاسیون در زنجان

تامین ۴۰ درصد شکر کشور در خوزستان

رونمایی جان دیر از نسل جدید موتورهای چهارچرخ UTV کشاورزی خود

مبارزه شیمیایی با علف‌های هرز در مزارع گندم و جو استان کرمانشاه

صادرات ۵ میلیون کیلوگرم عصاره و اسانس در ۹ ماهه امسال

رتبه پنجم ایران در تولید گل و گیاه زینتی در آسیا

استفاده از برق و امواج کوتاه برای مبارزه با علف های هرز

لزوم خرید نهال‌ از مراکز معتبر برای مقابله با سرخرطومی خرما

تولید سالانه ۸.۱ میلیون تن میوه گرمسیری و نیمه گرمسیری

افزایش ۶۰ درصدی تولید قارچ

انتقال مزارع سبزی و صیفی البرز به محیط‌های گلخانه ای

آیا علف خرس همان گیاه انگور خرس است؟

اگرونیک در شبکه های اجتماعی