1396/2/19 1859

قلی‌نژاد: با کاهش شدید شکار و با اقدامات مناسبی که در زمینه تثبیت مرزها در جنگل دز انجام شد توانستیم گوزن زرد را به‌شکل طبیعی تکثیر کنیم.

خیز بلند گوزن زرد از تله انقراض


گوزن زرد ایرانی یکی از گونه‌های جانوری مختص به استان خوزستان است که این روزها، مانند بسیاری از دیگر گونه‌های جانوری در خطر انقراض قرار گرفته. این گوزن در سال ۱۳۳۸ توسط فردی آلمانی که به ایران سفر کرده بود به مسئولان ایرانی معرفی می‌شود. در سال ۱۳۴۲ برنامه انتقال و احیای گوزن آغاز شد که طی آن تعدادی از گوزن‌های زرد از منطقه حفاظت شده کرخه به زیستگاه‌های مکمل در شمال ایران منتقل و تعدادی به دشت ناز ساری و تعدادی نیز به جزایر کبودان و اشک دریاچه ارومیه انتقال داده می‌شوند. زردلان کرمانشاه و میان‌کتل استان فارس زیستگاه‌های مکمل این‌گونه جانوری است.
 
طبق آخرین سرشماری (قبل از انتقال به خوزستان) ۱۰۰ رأس گوزن در دشت ناز ساری و ۳۰۰ رأس در ارومیه وجود داشت. در سال ۱۳۸۵ مساحتی از جنگل‌های دز و کرخه را برای این‌گونه محصور کردند و پروژه احیای گوزن نیز طی همان سال در استان خوزستان کلید خورد. فرهاد قلی‌نژاد، رئیس اداره محیط زیست شهرستان دزفول، در گفت‌وگو با «سبزینه» درباره مشخصات این‌گونه حیوانی گفت: جثه گوزن زرد از مرال کوچک‌تر است و نرها شاخ‌های بلند و نسبتا پهنی دارد. رشد شاخ‌ها از یک‌سالگی به بعد شروع می‌شود؛ ولی شاخک‌ها از دو سالگی ظاهر می‌شوند. در فصل زمستان شاخ‌های گوزن زرد می‌افتد و شاخ‌های جدید بلافاصله رشد می‌کند و در تابستان تکمیل می‌شود. همچنین در فصل تابستان موهای این‌گونه کوتاه شده؛ رنگ پشت و پهلوها زرد متمایل به قرمز و زیر بدن، کفل‌ها و دم سفید رنگ می‌شود. این‌گونه در قسمت پشت و پهلوها خال‌های سفید مشخصی دارد. در زمستان موها بلندتر و به رنگ خاکستری با خال‌های نامشخص است.
 
شکار و تخریب زیستگاه تهدید همیشگی گوزن زرد
وی افزود: مهم‌ترین دشمن طبیعی آنان گرگ و گربه جنگلی است و به‌دلایل مختلفی که مهم‌ترین آن تخریب زیستگاه و شکار بی‌رویه است، نسل آنان شدیداً رو به کاهش است، به‌طوری که آن را حیوانی منقرض شده می‌پنداشتند. این گوزن اغلب شب‌گرد است و صبح زود و اوایل غروب فعالیت بیش‌تری دارد و به‌صورت اجتماعی زندگی می‌کند. معمولاً ماده‌ها، بچه‌ها و نرهای نابالغ در گروه‌هایی جدا از دسته نرهای مسن مشاهده می‌شوند. این گوزن بارها در حال شنا و عبور از رودخانه دز مشاهده شده است. گوزن زرد در محیط‌های طبیعی بسیار محتاط است و به‌مجرد احساس خطر با خیزهای بلند فرار می‌کند. گاهی نیز در میان بوته‌ها و درختان مخفی می‌شود.

 
مناطق حفاظت‌شده دز و کرخه مأمن گوزن زرد
 قلی‌نژاد درباره پراکندگی این‌گونه جانوری به خبرنگار «سبزینه» گفت: این‌گونه در گذشته پراکندگی وسیعی در شمال شرقی آفریقا، عراق، ترکیه و ایران داشته ‌است؛ ولی در حال حاضر نسل آن در تمامی مناطق مذکور به جز ایران نابود شده است. در ایران این گوزن در مناطق جنگلی زاگرس و جنگل‌های گرمسیری خوزستان زندگی می‌کرد؛ ولی در حال حاضر پراکندگی طبیعی آن محدود به مناطق حفاظت شده دز و کرخه در خوزستان است.

 
وی درباره انتقال این نوع گوزن به زیست‌بوم اصلی‌اش گفت: سایت‌های احیای این گوزن در جنگل‌های دز ایجاد شد و حدود ۴۵ رأس گوزن زرد به جنگل‌های کرخه منتقل شدند و کار حفاظت از آن‌ها آغاز شد. در نتیجه این اقدامات در سرشماری سال ۹۰ تعداد گوزن زرد منطقه حفاظت شده دز به  ۳۵ رأس رسید. رئیس اداره محیط زیست شهرستان دزفول در رابطه با سیلابی که در سال ۹۴ به‌وقوع پیوست و تأثیر آن بر جمعیت گوزن‌های زرد، اظهار کرد: این سیلاب باعث تخریب فنس‌های محصور‌کننده و خروج تعدادی از گوزن‌ها از سایت شد که به تلف شدن یک رأس گوزن و خسارات سنگین انجامید. پس از این واقعه سایت بازسازی شد. این تجربه‌ نشان داد بیماری میاز و سیلاب نتوانست در انقراض این‌گونه جانوری تأثیرگذار باشند. جنگل‌های دز و کرخه در استان خوزستان از دیرباز زیستگاه گونه حمایت شده گوزن زرد ایرانی هستند که با احداث سایت در پارک ملی دز نسبت به تکثیر و احیای این‌گونه ارزشمند اقدام شده است.
 
وی در رابطه با اقداماتی که در جنگل‌های دز انجام شده است، اظهار کرد: پرونده الحاق جنگل‌های زاویه و عباس‌آباد دزفول به مساحت سه‌هزار و ۵۰۰ هکتار به منطقه محافظت شده دز آماده شده است. در حال حاضر منتظر طرح موضوع در شورای عالی محیط زیست و اخذ مصوبه شورا هستیم. رئیس اداره محیط زیست شهرستان دزفول ادامه داد: با کاهش شدید شکار و با اقدامات مناسبی که در زمینه تثبیت مرزها در جنگل دز انجام شد؛ به‌ویژه همکاری جوامع محلی و همچنین اختصاص بودجه مراقبتی باعث شد تا بتوانیم گوزن زرد را به‌شکل طبیعی تکثیر کنیم.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

پیش‌بینی برداشت ۷۰۰ تن گل‌محمدی در همدان

تولید سیستم آبیاری هوشمند برای حل مشکلات حوزه کشاورزی

نشاء مکانیزه برنج در ۴۵ درصد از شالیزارهای گیلان

توسعه سیستم های کشاورزی با تاکید بر نظام دانش و اطلاعات کشاورزی

"مزرعه زعفران شاهرود" مزرعه نوآور کشوری شد

آغاز برداشت زردآلو در سیستان و بلوچستان

راه‌اندازی بزرگترین نهالستان کشور در کشت و صنعت مغان

سیب پاک بدون باقیمانده سم و کود در مقیاس انبوه تولید شد

احداث ۵ شهرک گلخانه‌ای در گیلان

توسعه حوزه بذر و نهال با ایده‌های نوآورانه

توزیع نهال رایگان جهت اجرای پروژه‌های احیایی در جنوب کرمان

کشت مکانیزه ۱۰۰ درصد مزارع ذرت علوفه‌ای در تایباد

افتتاح و بهره برداری ۲ واحد فرآوری سیب زمینی در همدان

60 درصد کشت برنج مازندران به شکل مکانیزه است

آغاز برداشت مزارع گندم و کلزا در جیرفت

افزایش تولید و فروش بهار نارنج در گیلان

پیش بینی حدود ۲۰۰۰ تن تولید کلزا در خراسان شمالی

صرفه‌جویی ۱۰ میلیون مترمکعبی آب در کشاورزی یزد

گسترش کشت‌های گلخانه‌ای در نهاوند برای مقابله با خشک‌سالی

توسعه کشت گیاهان دارویی در خراسان شمالی با توزیع نهاده های ارزان قیمت

برآورد کشت ۲۶ هزار هکتار ذرت‌دانه‌ای در کرمانشاه

راه‌های رسیدن به کشاورزی تجاری چیست؟

4000 هکتار از مزارع کرمانشاه زیر کشت گیاهان دارویی رفته است

برداشت کلزا در جنوب کرمان آغاز شد

افتتاح بوستان کشاورزی شهری در مشهد

اگرونیک در شبکه های اجتماعی