1396/9/19 529

سالانه حجم وسیعی از پساب‌های جوامع شهر و روستا و کشاورزی از طریق روان آب‌های سطحی وارد دریای خزر می‌شود و آب‌های آن را آلوده می‌سازد..

رئیس گروه پژوهشی مدیریت محیط زیست و وزارت علوم مطرح کرد

ورود سالانه بیش از ۲۵۰۰ تن انواع مواد آلی و آلوده‌کننده به دریای خزر


رئیس گروه پژوهشی مدیریت محیط زیست و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری گفت: سالانه حجم وسیعی از پساب‌های جوامع شهر و روستا و کشاورزی از طریق روان آب‌های سطحی وارد دریای خزر می‌شود و آب‌های آن را آلوده می‌سازد، سالانه بیش از 300 هزار تن مواد آلی، 150 هزار تن مواد نفتی، 10 هزار تن آمونیاک و نیترات، 9 هزار تن فنل، یک‌هزار تن روی، 350 تن مس و 750 تن کروم وارد آب‌های شمالی دریای خزر می‌شود. خبرگزاری فارس گفت‌وگویی با همایون خوشروان رئیس گروه پژوهشی مدیریت محیط زیست و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ترتیب داده که شما را به خواندن آن دعوت می‌کنیم؛

 

چه عواملی در بروز چالش‌های زیست‌محیطی در دریای خزر نقش داشته؟ انسان چه نقشی در این زمینه داشته است؟

دریای خزر بزرگ‌ترین آبگیر محدود دنیا با وسعتی در حدود 400 هزار کیلومتر مربع و حجم آبی معادل 70 هزار کیلومتر مکعب در بردارنده اکوسیستم‌های پویایی است. شرایط اکولوژیکی حاکم بر این حوزه آبی پهناور چنین رقم خورده است که جانداران بومی در کنار گونه‌های مهاجر از دریاهای پیرامون با همزیستی مسالمت‌آمیز زندگی کنند. با وجود اینکه در گذشته در برخی موارد هجوم برخی گونه‌های مهاجم سبب آشفتگی و تخریب چرخه غذایی و در نهایت کاهش شدید ذخائر آبی ارزشمند مانند ماهی‌های خاویاری شده، اما در این میان نقش انسان در بروز چالش‌های زیست محیطی فراتر از عوامل طبیعی بوده است.

 

این روزها همه از آلودگی دریای خزر نگران هستند، به نظر شما وضعیت آلودگی در دریای خزر به چه صورت است؟

امروزه دریای خزر را به‌عنوان آلوده‌ترین حوزه آبی دریایی دنیا می‌شناسند و آلودگی‌های مختلف در مناطق گوناگون دریای خزر سبب بروز مشکلات جدی شده‌اند. رودخانه ولگا با بالاترین حجم روان آب منتهی به دریای خزر که بیش از 80 درصد خروجی آب‌های سطحی را به خود اختصاص داده است سالانه حجم وسیعی از آلودگی‌های مختلف و مواد آلاینده خطرناک مانند مواد هیدروکربوره، شوینده‌ها، سموم کشاورزی، فلزات سنگین، فنل‌ها و آمونیاک و نیترات را به دریای خزر روانه می‌کند.

 

منشا آلودگی دریای خزر چیست؟
براساس آخرین ارقام اعلام شده در گزارش‌های رسمی حدود 126 هزار تن آهن، 29 هزار تن روی،  18هزار تن منگنز، 13 هزار تن مس و 2 هزار تن سرب و نیکل و 100 تن کادمیوم از طریق رودخانه ولگا وارد دریای خزر می‌شود؛ این در حالی است که سالانه میزان 2.5 میلیون تن مواد نفتی از طریق کشور آذربایجان در ساحل باکو تخلیه می‌شود. میزان ورود آلودگی‌های نفتی به دریای خزر از طریق رودخانه‌های منتهی به آن حدود 76هزار تن در سال است و رودخانه ولگا در این میان سهمی معادل 95 درصد را به خود اختصاص داده است.

 

چه تعداد رودخانه وارد دریای خزر می‌شود؟ بحث آلودگی چه تاثیری بر شرایط بیلان آبی دریای خزر دارد؟

حدود 130 رودخانه وارد دریای خزر می‌شوند که تعداد محدودی از آنها بسیار بزرگ و تعداد بی‌شماری کوچک هستند، مساحت حوزه آب‌ریز رودخانه‌های منتهی به دریای خزر معادل 3.5 میلیون کیلومتر مربع است که نسبت بین سطح دریای خزر به حوزه آب‌ریز آن معادل یک دهم است و این موضوع شرایط بیلان آبی دریای خزر را دچار دگرگونی می‌کند و در پی آن ساختار توزیع و انتشار آلودگی‌های مختلف واجد تغییرات زمانی و مکانی می‌شود. آلودگی‌های موجود در دریای خزر از سال 1978- 1992 توسط روس‌ها مورد مطالعه کامل قرار گرفت و پس از آن نیز تاکنون در ایستگاه‌های اندازه‌گیری مشخص میزان آلاینده‌های مختلف در فصول گرم و سرد سال کنترل می‌شود. شواهد نشان می‌دهند مناطق مشرف به دهانه رودخانه اورال در بخش شمال شرقی دریای خزر به شدت به مواد نفتی آلوده است. همچنین سواحل داغستان در بخش شمال غربی و بنادر باکو و آبشرون در ناحیه غربی دریای خزر دارای ظرفیت بالای آلودگی به مواد نفتی هستند.

 

دینامیک فصلی جریان آب دریای خزر چگونه رقم خورده است؟

دینامیک فصلی جریان آب دریای خزر به‌گونه‌ای رقم می‌خورد که در سواحل جنوبی دریای خزر مقدار غلظت مواد نفتی از راستای غرب به شرق کاسته می‌شود. در خلیج باکو رسوبات بستر تا ضخامت حدود 12 متر آغشته به مواد نفتی هستند و برآورد شده که حدود 200هزار تن مواد سمی خطرناک در رسوبات بستر دریا نشئت یافته است. در حاشیه دریای خزر بیش از 200 شهر بزرگ با جمعیتی حدود 100 میلیون نفر تمرکز دارد. شهرهای مهمی از جمله آستاراخان، باکو، ماخاچ کلا و ترکمن‌باشی بیشترین سهم را در آلودگی دریای خزر دارا هستند.

 

سالانه چه میزان آلودگی وارد دریای خزر می‌شود؟

سالانه حجم وسیعی از پساب‌های جوامع شهر و روستا و کشاورزی از طریق روان آب‌های سطحی وارد دریای خزر می‌شود و آب‌های آن را آلوده می‌سازد، سالانه بیش از 300 هزار تن مواد آلی، 150 هزار تن مواد نفتی، 10 هزار تن آمونیاک و نیترات، 9 هزار تن فنل، یک‌هزار تن روی، 350 تن مس و 750 تن کروم وارد آب‌های شمالی دریای خزر می‌شود. رودخانه‌های ولگا و کورا سهم مهمی در آلوده کردن منابع آب و رسوبات بستر دریای خزر دارند؛ به‌طوری‌که یک گرم موادنفتی موجود در آب‌های ساحلی توانایی آلودگی 2 هزار لیتر آب را دارد و غلظت بیش از 0.01 میلی‌گرم در لیتر مواد نفتی برای ماهی‌ها بسیار خطرناک و 0.1 میلی‌گرم آن سبب از بین رفتن فیتوپلانکتون‌های دریایی می‌شود.

 

مهم‌ترین منابع آلاینده پیرامون دریای خزر شامل چیست؟

سالانه حدود 40 – 45 کیلومتر مکعب پساب از طریق رودخانه‌های شمالی وارد دریای خزر می‌شود که حجم میزان خروج پساب‌ها در کشور آذربایجان و ایران معادل 37- 52 کیلومتر مکعب است. مهم‌ترین منابع آلاینده پیرامون دریای خزر شامل مراکز دفع پسماندها و پساب‌های جوامع شهر و روستا، پساب‌های حاوی سموم خطرناک اراضی کشاورزی، صنایع نفت و گاز، کارخانه‌های بزرگ، نیروگاه‌های حرارتی و هسته‌ای، واحدهای سنگ چینه‌ای، گازهای کم‌عمق با منشاء طبیعی و گل‌فشان‌های حاوی اسیدسولفیدریک و گرگرد و گل‌های آغشته به مواد نفتی است.

 

صحبت پایانی؟

متاسفانه به‌دلیل گسترش آلودگی در دریای خزر خسارات بسیار زیادی به کارکردهای اقتصادی محیط زیست دریای خزر وارد شده که در این میان از بین رفتن حجم وسیعی از ماهی های اقتصادی از جمله ماهی استروژن و فک‌های دریایی قابل اشاره است و همچنین تاثیر آلودگی‌ها بر شاخص سلامتی انسان و میزان مرگ ومیر نوزادان را نمی‌توان انکار کرد.

نظر شما

پرطرفدارترین مطالب امروز

تازه های اگرونیک

تهیه پروتئین از ضایعات هسته پرتقال

نحوه صحیح شستن و ضدعفونی کردن میوه‌ها و سبزیجات

سماق گیاهی ضد درد و اضطراب

کدو تخم کاغذی و خواص درمانی آن

ایران در جایگاه ششم تولید قارچ در دنیا

توصیه به کشاورزان برای مقابله با آفت بذر کلزا

انجام نشاء مکانیزه در ۸۰ درصد از شالیزارهای گیلان

صادرات حنای ارگانیک دلگان به فرانسه

آب بشقابی، گونه گیاهی در حال انقراض

چه زمانی برای مبارزه با آفت ملخ مناسب‌تر است؟

راه اندازی واحد پرورش ریزجلبک در حاشیه دریاچه ارومیه

کتاب «هیدروپونیک» تالیف جی، بنتون جونز به چاپ سوم رسید

تولید ۱۰۶ محصول سالم توسط زنان روستایی

«خلر» (سنگینک) و تاثیر آن بر عملکرد سیستم زراعی

وجود ۱۰ هزار هکتار اراضی قابل واگذاری به متقاضیان کشت دیم گیاهان دارویی

اجرای طرح توانمندسازی زنان در زنجیره ارزش غذایی گیاهان در آذربایجان شرقی

هجوم ملخ‌های محلی به جیرفت

کاسنی پاکوتاه؛ دختری از  خانواده آفتابی‌ها

برنج کاران فاصله اجتماعی را جدی بگیرند

بارش های مناسب مانع از نوبت‌‌بندی آب کشاورزی شد

خریداری ١٤٢ هزارتن گندم از کشاورزان

مشاهده زمین های کشاورزی از فضا

شالیکاران به توصیه های بهداشتی توجه کنند

آغاز برداشت گل محمدی در سیستان و بلوچستان

آغاز فصل پرورش کرم ابریشم در گلستان

اگرونیک در شبکه های اجتماعی