توصیف کرم ابریشم

لارو تازه از تخم خارج شده متشکل از ۱۳ حلقه است و در یک نگاه، شباهت به مورچه‌های سیاه کوچک دارد. به علت وجود موهای سیاه متراکم روی بدن و شباهت ظاهری به مورچه، «کرم‌های مورچه مانند» نامیده می‌شود. شش جفت چشم ساده در پایه‌ی شاخک‌ها وجود دارد که عمل این چشم‌های ساده، تشخیص روشنایی است. اطراف دهان، دو شاخک جهت درک بو، پالپ آرواره پایین برای چشیدن و یک اندام نخ ریس برای تنیدن رشته‌های ابریشمی قرار دارد. لارو در حداکثر رشد خودش، بعد از ۲۵-۳۰ روز تغذیه از برگ درختان توت، وزنی معادل ۵.۰۶ گرم، یعنی ده‌هزار برابر وزن روز اول کسب می‌کند.

لارو کرم ابریشم پوستی سخت دارد که اصطلاحا به آن اسکلت خارجی گفته می‌شود. اسکلت خارجی، عمل اسکلت داخلی را در مهره‌داران انجام می‌دهد؛ یعنی از اندامهای داخلی حمایت و حفاظت می‌کند. اندام‌های داخلی کرم ابریشم عبارتند از: لوله‌ی گوارشی، یک غده‌ی ابریشمی، لوله‌های مالپیگی برای دفع ادرار، یک رگ پشتی طولی متشکل از قلب پسین و منافذ آئورتی قدّامی، سیستم عصبی و اندام‌های تولید مثلی. لوله گوارشی کرم ابریشم از سه بخش ابتدائی، میانی و پسین تشکیل شده است. بخش میانی که وظیفه تولید آنزیم‌های گوارشی و جذب مواد هضمی را بر عهده دارد طویل‌ترین بخش لوله گوارش می‌باشد. بخش پسین مجرای گوارشی از سه قسمت روده کوچک، قولون (روده بزرگ)، و راست‌روده تشکیل شده است و همراه با معده جلویی در مرحله دگردیسی تعویض می‌شود.

سرعت رشد غده‌ی ابریشمی در مرحله لاروی بسیار زیاد است. کرم ابریشم، وزن غده ابریشمی خود را از مرحله نوزادی تا مرحله کرم بالغ، حدود ۱۶۰هزار برابر افزایش می‌دهد. وزن غده ابریشمی حدود ۵درصد وزن کل بدن در ابتدای سن پنج لاروی است و در لاروهای بالغ حدود ۴۰ تا ۵۰درصد وزن بدن را شامل می‌شود.

لاروها، شفیره‌ها و پروانه‌های ماده‌ی کرم ابریشم، بزرگتر از جنس نر هستند. یک جفت لکه‌ی شیری در طرفین حلقه‌های ۱۱ و ۱۲ شکم لارو جنس ماده قرار دارد. در لاروهای جنس نر، یک لکه شیری در حد فاصل حلقه‌های ۱۱ و ۱۲ بدن دیده می‌شود. شفیره‌های ماده را می‌توان با داشتن شیاری به شکل علامت X که در قسمت مرکزی شکمی هشتمین حلقه شکم قرار دارد، از شفیره‌های نر تشخیص داد. پروانه‌های بالغ به طور کلی قادر به پرواز نمی‌باشند ولی پروانه‌ّای نر از لحاظ تحرک، از پروانه‌های ماده فعال‌تر هستند.

سیکل زندگی کرم ابریشم:

زمستان‌گذرانی کرم ابریشم به صورت تخم است و در بهار، هنگام رویش درختان توت تفریخ می‌گردد. لاروهای خارج شده قبل ار اینکه به حالت بلوغ برسد، ۴ بار پوست می‌اندازد (یا چهار خواب دارد.) و ۴۸-۷۲ ساعت طول می‌کشد تا پیله‌های خود را تنیده و کامل کندو ظرف ۳-۲ روز، از حالت لاروی به شفیره تبدیل می‌شود و ۱۰ روز بعد حشره کامل ظاهر می‌گردد. ظهور شب‌پره‌ها در صبح هنگام می‌باشد و بلافاصله جفت‌گیری اتفاق می‌افتد.

پروانه‌های ماده از غروب تا صبح روز بعد، تخم‌گذاری می‌کند و ۴-۵ روز پس از خروج، می‌میرد. هر پروانه ماده ۷۰۰-۵۰۰ تخم می‌گذارد (وزن هر ۱۰۰ عدد تخم حدود ۶۰ میلی‌گرم است). در سیکل طبیعی، کرم ابریشم در هر سال یک نسل تولید می‌کند و یک نسلی (Univoltine) نامیده می‌شود. اگر دو نسل داشته باشد دو نسلی (Bivoltine) و اگر سه نسل یا بیشتر داشته باشد چند نسلی (Multivoltine) خوانده می‌شود. در مناطق حاره معمولا واریته متداول، نوع چند نسلی است. در شرایط پرورش مطلوب، لاروها خیلی مقاوم هستند؛ اما پیله‌های کوچک تولید می‌کند و در نتیجه کیفیت پیله از واریته‌های مناطق معتدل –که معمولا یک یا دو نسلی هستند- پایین‌تر است.

مقاله اختصاصی گروه تدوین محتوای اگرونیک
استفاده از این مطلب و انتشار آن، با ذکر نام اگرونیک و درج لینک www.agronic.ir بلامانع می باشد.

منبع

راهنمای پرورش کرم ابریشم/ ترجمه احمد حسن‌آبادی

کلیدواژه: